Thế nhưng niềm vui này cũng chưa xóa được nỗi lòng, sự băn khoăn của những “già làng” Kim Lan khi thấy nhà trưng bày gốm sứ và lịch sử xã Kim Lan - máu nóng một đời mình vẫn chưa được đưa vào dùng hợp lý
Với nguồn vốn tài trợ cho khảo cổ học cộng đồng từ Nhật Bản do TS Nishimura dày công vận động, tháng 3. Thế nhưng, những người dân cày ấy vẫn còn có những nỗi lo âu khi nhà trưng bày gốm cổ còn chưa rộng cửa với mọi người.
Cơ duyên may mắn Một cơ duyên khác lại đến vào năm 2001, khi ông Hồng gặp TS Nishimura Masanari - nhà khảo cổ học Nhật Bản (người mới tắt hơi tại Việt Nam vài tháng trước đây vì tai nạn giao thông).
Sau ngày vui khánh thành, lãnh đạo xã cũng định hướng cho sự hoạt động của nhà trưng bày, chủ trương di chuyhình thành khu trưng bày và bán sản phẩm lưu niệm cho khách tham quan. Sự phong phú, đa dạng, cũng như tính liên tiếp trong suốt hơn chục thế kỷ của các mảnh gốm cổ khiến ông Hồng nhận ra rằng, đây là chứng cứ quan yếu khẳng định Kim Lan từng là một làng sản xuất gốm sứ cổ.
Ngay cả ông Hồng, một trong những người sáng lập nhà trưng bày và cho mượn trên 200 hiện vật, khi muốn dẫn khách vào thăm cũng không dễ.
Ơ thờ, vắng khách. Hoàng Minh. Từng nhiều năm làm Trưởng phòng Kỹ thuật tại Xí nghiệp Sứ Bát Tràng, là người có nghề nên ông Hồng rất thích thú với những mảnh gốm vừa được tình cờ phát lộ. Đến năm 2000, ông Hồng cùng 5 người bạn, là các bậc cao niên trong làng, hiểu biết về nghề gốm sứ, nhiệt huyết với mảnh đất Kim Lan, thành lập nhóm “Tìm về cội nguồn của làng”.
Họ là những thành viên hăng hái, vừa trực tiếp đi tìm, vừa vận động con cháu và người dân trong làng cỡ những di vật quý. Tại đây có hơn 300 hiện vật được trưng bày theo tiến trình lịch sử đã đại quát được câu chuyện về làng nghề truyền thống Kim Lan, từ những vết tích trú ngụ đầu tiên đến sự cường thịnh hôm nay.
Với vốn chữ Hán ít oi, lại thiếu chuyên môn nên ông phải vào nội ô tìm mua, nhờ người mượn tư liệu liên hệ về tự học để phân loại đồ gốm.
Tuy nhiên, sau hơn 1 năm hoạt động, nhà trưng bày vẫn chưa có biển hiệu và luôn ở trong tình trạng vắng khách. Những hiện vật tại nhà trưng bày xã Kim Lan. Các đợt khai quật đã thu được sưu tập hiện vật có số lượng lớn, gồm nhiều nguyên liệu kiến trúc, trang hoàng kiến trúc, tiền đồng và đặc biệt đồ gốm sứ, có niên đại kéo dài từ thời Đường (thế kỷ VII - X) đến tận thời Lê (thế kỷ XVII - XVIII).
Nhiều lần có sinh viên các trường chuyên ngành, lịch sử, khảo cổ đến tìm hiểu, nghiên cứu mà tìm mãi không thấy người giữ chìa khóa. Sau hơn 1 năm hoạt động, nhà trưng bày gốm cổ của làng vẫn chưa có biển hiệu và luôn ở trong tình trạng. Một số người dân ở đây cho biết, rất hiếm khi thấy nhà trưng bày mở cửa.
2012, nhà trưng bày gốm sứ và lịch sử xã Kim Lan, được khánh thành trong niềm vui, niềm tự hào vô hạn của “nhà khảo cổ chân đất” Nguyễn Việt Hồng, các thành viên nhóm và quần chúng. Liên tiếp từ năm 2001 đến 2003, sau thưa đề xuất của nhóm “Tìm về cỗi nguồn của làng”, đã có 3 đợt khai quật được Viện Khảo cổ học và Bảo tàng Lịch sử Việt Nam thực hiện trên bãi Hàm Rồng. Các cổ vật ở đủ các thời đại được thuyết minh bằng 3 ngôn ngữ Việt, Nhật, Anh, mà điểm nhấn là những đồ gốm sứ do chính người làng sản xuất.
Một tin mừng mới nhất là ngày 29. Với hàng nghìn cổ vật tìm được, sau khi phân loại cho thấy, bãi Hàm Rồng là một kho báu vô giá, ẩn chứa hệ thống những di vật cổ là chứng cứ về một làng nghề sản xuất sành, gốm, sứ, đất nung cổ, liên tục kéo dài nhiều thế kỷ, đặc biệt phát triển phong phú nhất vào thế kỷ XIII - XIV.
Với sự giúp sức của con trai, dần dần hàng nghìn, hàng vạn mảnh gốm tuần tự được đưa về ngôi nhà nhỏ của mình. Ông tìm nhặt những mảnh gốm cổ đem về để xem cách người xưa làm gốm ra sao, hoa văn, họa tiết, màu men thế nào.
8 vừa qua, 5 thành viên nhóm “Tìm về nguồn gốc của làng” cùng với cố TS Nishimura Masanari đã được nhận giải “Việc làm - Vì tình Hà Nội” của Giải thưởng Bùi Xuân Phái 2013.
Điều này còn cho thấy, người dân Việt Nam hoàn toàn có thể làm được khảo cổ học cộng đồng mà Kim Lan chính là trường hợp thành công trước nhất ở nước ta. Tấm lòng với làng Nói về cơ duyên gắn bó cả đời mình với những mảnh gốm cổ, di sản quý báu ẩn chứa bao giá trị văn hóa, lịch sử mà ông cha để lại, ông Nguyễn Việt Hồng- thành viên nhóm khảo cổ “Tìm về cội nguồn của làng” kể: Năm 1996, sau trận lụt lịch sử, nước rút đi để lại trên bãi Hàm Rồng, cạnh chùa Kim Lan (xã Kim Lan, huyện Gia Lâm, Hà Nội) ngút ngàn mảnh gốm, những chiếc lọ đầy ắp tiền cổ và cả những món đồ gần như vẹn nguyên.
# Trong xã. Họ mong muốn những di sản quý ấy phát huy được giá trị trong đời sống bữa nay và mai sau chứ không phải chịu cảnh vắng lạnh.
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét