Lặng lẽ phương pháp gốm Kim Lan.

Với hàng nghìn cổ vật tìm được, sau khi phân loại cho thấy bãi Hàm Rồng là một kho báu vô giá, ẩn chứa hệ thống những di vật cổ là bằng cớ về một làng nghề sản xuất sành, gốm, sứ, đất nung cổ, liên tiếp kéo dài nhiều thế kỷ, đặc biệt phát triển phong phú nhất vào thế kỷ XIII - XIV

Đức Nguyên. Sự phong phú, đa dạng, cũng như tính liên tục trong suốt hơn chục thế kỷ của các mảnh gốm cổ khiến ông Hồng nhận ra rằng: Đây là chứng cớ quan trọng khẳng định Kim Lan từng là một làng sản xuất gốm sứ cổ. Ngay cả ông Hồng - một trong những người sáng lập nhà trưng bày và cho mượn trên 200 hiện vật, thế nhưng muốn dẫn khách vào thăm cũng không dễ. Với sự giúp sức của con trai, dần dần hàng nghìn, hàng vạn mảnh gốm lần lượt được đưa về ngôi nhà nhỏ của ông.

Sự thú vị ấy trở thành niềm mê say lúc nào chẳng biết. Việc tầm các bằng cớ lịch sử và tổ chức vinh danh các liệt sĩ Hà Nội đã hy sinh tại Chư Tan Kra (Kontum).

2. Những hiện vật được trưng bày tại Nhà trưng bày gốm sứ và lịch sử xã Kim Lan Chung tay giữ lửa làng gốm Kết quả khảo cổ cùng với nhận định của các nhà sử học càng thôi thúc nhóm Tìm về nguồn gốc của làng thực hiện dự định thành lập một phòng trưng bày gốm sứ tại Kim Lan. Họ luôn mong muốn những di sản quý ấy phát huy được giá trị trong đời sống hôm nay và mai sau chứ không phải "đánh trống bỏ dùi”.

Một số người ở đây cho biết, rất hiếm khi thấy nhà trưng bày mở cửa. Theo ông Hồng, việc làm này nhằm lưu giữ các hiện vật quý mà chính người làng đã tìm được, để các đời ngày mai tự hào về truyền thống của làng nghề và du khách đến tham quan, tìm hiểu về mảnh đất nghìn năm lịch sử, gắn với những thăng trầm của đế đô Thăng Long.

Một cơ duyên khác lại đến vào năm 2001, khi ông Hồng gặp TS Nishimura Masanari - nhà khảo cổ học người Nhật Bản.

Ông tìm nhặt những mảnh gốm cổ đem về để xem cách người xưa làm gốm ra sao, hoa văn, họa tiết, màu men thế nào. Các đợt khai quật đã thu được bộ sưu tập hiện vật có số lượng lớn, gồm nhiều nguyên liệu kiến trúc, trang hoàng kiến trúc, tiền đồng và đặc biệt đồ gốm sứ, có niên đại kéo dài từ thời Đường (thế kỷ VII - X) đến tận thời Lê (thế kỷ XVII - XVIII).

Từng nhiều năm làm Trưởng Phòng Kỹ thuật tại Xí nghiệp Sứ Bát Tràng, là người có nghề nên ông Hồng rất thú nhận với những mảnh gốm vừa được ngẫu nhiên phát lộ. Với nguồn vốn tài trợ cho khảo cổ học cộng đồng từ Nhật Bản, do TS Nishimura dày công vận động, tháng 3-2012, Nhà trưng bày gốm sứ và lịch sử xã Kim Lan được khánh thành trong niềm vui, niềm kiêu hãnh vô hạn của "nhà khảo cổ chân đất” Nguyễn Việt Hồng, các thành viên nhóm Tìm về nguồn gốc của làng và dân chúng trong xã.

Các cổ vật ở đủ các thời đại được thuyết minh bằng 3 tiếng nói Việt, Nhật, Anh, điểm nhấn là những đồ gốm sứ do chính người làng sinh sản, dù chưa nhiều hiện vật nhưng đã có nội dung khoa học khôn xiết nghiêm túc mà ngay cả nhiều bảo tồn cấp tỉnh cũng chưa làm được.

Việc 5 "già làng” Kim Lan cùng TS Nhật Bản Nishimura đã xây bảo tàng gốm cổ cho làng. Liên tục từ năm 2001 đến 2003, sau vắng đề xuất của nhóm Tìm về cỗi nguồn của làng, đã có 3 đợt khai quật được Viện Khảo cổ học và bảo tàng Lịch sử Việt Nam thực hiện trên bãi Hàm Rồng

Xã đã cử một công an viên, trích ngân sách trả lương 18 triệu đồng/năm, thế nhưng cũng chỉ để giữ chìa khóa và ngủ đêm tại nhà trưng bày. Điều này còn cho thấy, người dân Việt Nam hoàn toàn có thể làm được khảo cổ học cộng đồng mà Kim Lan chính là trường hợp thành công trước hết của khảo cổ học cộng đồng ở nước ta.

Nhà trưng bày gốm sứ và lịch sử xã Kim Lan là nhiệt huyết một đời của lớp người cao tuổi như ông Nguyễn Việt Hồng để lại cho đời trẻ. Nói về cơ duyên gắn bó cả đời mình với những mảnh gốm cổ, di sản quý báu ẩn chứa bao giá trị văn hóa, lịch sử mà thánh sư để lại, ông Nguyễn Việt Hồng kể: Năm 1996, sau trận lụt lịch sử, nước rút đi để lại trên bãi Hàm Rồng, cạnh chùa Kim Lan, ngút ngàn mảnh gốm, những chiếc lọ đầy ắp tiền cổ và cả những món đồ gần như nguyên vẹn.

Nhóm gồm các ông Nguyễn Văn Nhung, Nguyễn Việt Hồng, Nguyễn Văn Viện, Nguyễn Tiến Cung và Nguyễn Văn Lanh. Với hơn 300 hiện vật được trưng bày theo tiến trình lịch sử đã khái quát được câu chuyện về làng nghề truyền thống Kim Lan, từ những dấu vết cư trú trước tiên đến sự hưng thịnh bữa nay.

Với vốn chữ Hán ít oi, lại thiếu chuyên môn nên ông phải lặn lội về nội thành tìm mua, nhờ người mượn tư liệu hệ trọng về tự học để phân loại đồ gốm.

Đến năm 2000, ông Hồng cùng 5 người bạn, là các bậc cao niên trong làng, hiểu biết về nghề gốm sứ, tâm huyết với mảnh đất Kim Lan, thành lập nhóm Tìm về cỗi nguồn của làng.

Họ là những thành viên hăng hái vừa trực tiếp, vừa vận động con cháu và người dân trong làng quãng những di vật quý.

Lễ ban bố và trao Giải thưởng Bùi Xuân Phái - Vì tình ái Hà Nội 2013 diễn ra ngày 29-8. 3 đề cử Giải Việc làm của Giải thưởng Bùi Xuân Phái 2013 1. Nhiều lần có sinh viên các trường chuyên ngành, lịch sử, khảo cổ đến tìm hiểu, nghiên cứu mà tìm mãi không thấy người giữ chìa khóa.

Tuy nhiên, sau hơn một năm hoạt động, Nhà trưng bày vẫn chưa có biển hiệu và luôn ở trong tình trạng, vắng khách. Việc thống nhất quản lý mặt bằng để thực hành Quy hoạch Khu trọng tâm Hoàng thành Thăng Long. Cùng máu nóng với việc nghiên cứu lịch sử nghề gốm Kim Lan, hai người đã trở nên những người bạn thân thiết.

3. Sau ngày vui khánh thành, lãnh đạo xã cũng định hướng cho sự hoạt động của Nhà trưng bày, chủ trương chuyển di chợ Kim Lan, xây dựng nhà dạy nghề gốm sứ cho con em trong làng, hình thành khu trưng bày và bán sản phẩm lưu niệm cho khách tham quan. Những nhà khảo cổ nông dân Cách đây gần 2 năm, Nhà trưng bày gốm sứ và lịch sử xã Kim Lan, (huyện Gia Lâm, Hà Nội) được khánh thành trong niềm vui, niềm kiêu hãnh vô hạn của "nhà khảo cổ chân đất” Nguyễn Việt Hồng, cùng các thành viên nhóm Tìm về nguồn gốc của làng và nhân dân trong xã.